YEM?N?


Anadolu Alevî ve Bektasilerince "YED? ULULAR" diye bilinen ozanlarimizdan olan YEM?NÎ, TASAVVUF EHL? VE "AL? MURTAZA" asigi bir zattir. Ne yazik ki bu zatin da dogumu, ölümü ve özel yasami hakkinda kesin bir tarih ve tafsilatli bir bilgi bulunmamaktadir.

Gerdis-i carh-i felek seyran-a ask
Cümle esya tabi-i ferman ask
Ayn Sin Kaf-i Hakk vechindedir
Hüsnünü gören olur kurban-i ask

Fazil oglu Mehmet Yemini olarak bilinirse de, gerçek ki?iligi, dogum ve ölüm tarihleri, eserleri, asil adi hakkinda yeterli bilgi ve belgeler yok. Ancak Alevi-Bektasi geleneginde "Yedi Ulular" olarak bilinen Fuzuli, Hatayi, Virani, Pir Sultan, Nesimi, Kul Himmet gibi saygin sairler arasinda yer alan Yemini, on altinci yüzyilda yasamis, ancak yasami konusunda güvenilir nitelikte hicbir bilgi yoktur. Bektasi ozaninin ömrü, Tuna irmagi yörelerinde gecmistir. Betova'da büyük bir dergahi olan, Bektasi azizelerinden Akyazili Sultanin ardalarindandir. Teskireler, bu sairden hic söz etmez. Ancak Demir Baba velayetnamesinde adi: "Hafiz Kelam Yemini" olarak gecer ki, bundan Kur'an-i Kerim'i ezbere okudugu anlasilmaktadir. Siirlerinde koyu Alevi-Bektasi inancini isler. On iki imama gönülden bagliligini dile getirir.
Siirleri özellikle Alevi-Bektasi toplumu icinde cok yaygin olan Yemini'nin kesin olarak dogum ve ölüm tarihleri bilinmemekle beraber, eserlerinden ve dolayl? bilgilerden 15. yüzyil sonlar? ve 16. yüzyil ilk yarisinda sanilmaktad?r. Yasantisi hakk?nda o caglarda yazilmis teskirelerde yeterli bilgi verilmemektedir. Asil adinin Ali oldugu, Akyazli ?brahim Dede zaviyesinde hizmet ettigi ve "Yemini" mahlasini burada iken yazdigi siirlerinde kullandigi söylenir.Yemini'nin siirleri genellikle hece ölcüsü ile yazilmis olmakla beraber, baz? siirlerinde aruz ölcüsünü de hatasiz ve ustaca kullandigi görülür. Siirlerinin toplu olarak bulundugu bir divan? simdiye kadar ele gecmemistir.

1519'da yazdigi "Faziletname" adinda manzum bir eseri bulunmaktadir. Bu Hz. Ali'nin kerametlerinden, cenklerinden methiye olarak bahseden, kutsal bir kitapt?r. Yeni yaziyla Emek Basimevi tarafindan basilmistir. Fakat bu baskida cok imla hatalari bulunmaktad?r. Bu siirlerin bir bölümünde hurufî temalari islenmistir. Yemini, Alevi ve Hurufî inancina bagli bir sairdir. ?nsan-Tanri birliginin harflerle aciklanabilecegine inanir. Siirleri Bektasilik ile ilgili yazma dergilerde daginik haldedir. Baz? siirleri gazel tarz?nda yaz?lm?st?r.

Dizeleriyle askin niteliklerini, etkinligini özelligini dile getirirken Yunus Emre'nin anlayisina, düsüncelerine katilir. Arinmanin, ölümsüzlügün ve olgunlasmanin yolu saydigi ask ile Tanri ya ulasacagina icten inanir. Divan gelenegine baglidir Hurufilige yatkin bir egilimi vardir. Siirlerinde Fazullah Hurufi'nin izini sürdügü, onun görüs ve düsüncelerinden esinlendigi anlasilmaktadir.

Limaallah'in makami vech-i Fazlullah imis
Limenil mülk'ün lisani nutk-i Fazlullah imis